Trật tự toàn cầu mới về dầu mỏ

6

Al-Shereidah, chuyên gia phân tích dầu khí – Giáo sư nghiên cứu sau đại học tại Đại học Central Venezuela, ngày 10/4/2020 đã đánh dấu việc thiết lập Trật tự toàn cầu mới về dầu mỏ của các nước xuất khẩu dầu. Các Điều khoản mới bao gồm những nguyên tắc tương tự đã được OPEC nêu ra năm 1960. Kế hoạch được OPEC phê duyệt nhằm giảm nguồn cung dầu thô trên thị trường để tránh kích thích giảm giá mạnh, “không tuân thủ nguyên tắc bảo tồn, mà là phản ứng với sự sụt giảm của nhu cầu. Một sự thay đổi hoàn toàn về mô hình khái niệm so với năm 1960”. Ông Al-Shereidah giải thích rằng trong thông cáo chung sau cuộc họp, Bộ trưởng năng lượng các nước G20 đã chính thức hóa cam kết kiên quyết hỗ trợ các mục tiêu và cơ chế của các nước mới nổi. Bước đầu tiên của sự hợp tác giữa Nhà sản xuất và Người tiêu dùng nhằm hướng tới một “cấu trúc và quan hệ mới của thế giới dầu mỏ”. G20 tuyên bố sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để đảm bảo an ninh năng lượng và ổn định cho thị trường năng lượng.

Ông Al-Shereidah cho rằng từ ngày 12/4, Mỹ bắt đầu chính thức chấp nhận Trật tự toàn cầu mới về dầu mỏ. Trong thông cáo của cuộc họp Bộ trưởng năng lượng các nước, họ công nhận sự lãnh đạo mới tương tự với “Hội đồng Bảo an”. Lãnh đạo các nước Mỹ, Nga và Ả Rập Xê Út đã chấm dứt hơn một tháng căng thẳng và khó khăn của dầu mỏ thế giới. Qua điện đàm, họ đã ký hiệp ước thiết lập việc cắt giảm từng giai đoạn trong sản xuất dầu để ổn định thị trường. Mỹ cam kết giảm sản lượng 250.000 thùng/ngày để bù vào hạn ngạch cắt giảm của Mexico sau thỏa thuận giữa Tổng thống Donald Trump và người đồng cấp Andrés Manuel López Obrador và Mexico đã đồng ý cắt giảm 100.000 thùng/ngày. Liệu động thái này có phải là cam kết của Mỹ đối với Trật tự toàn cầu mới về dầu mỏ? Đây chưa chắc đã là hành động quá vị tha của Tổng thống Donald Trump. Ngành công nghiệp khai thác dầu thô của Mỹ đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi sự sụt giảm của giá dầu. Việc sản xuất dầu đá phiến chiếm hơn 75% sản lượng của Mỹ có giá thành sản xuất cao do sử dụng công nghệ nứt vỡ thủy lực đắt tiền. Nhiều doanh nghiệp dầu khí lớn của Mỹ đã phải giảm công suất khai thác và đứng trước nguy cơ phá sản nếu giá dầu thấp tiếp tục được duy trì trong một thời gian dài. Sau thỏa thuận OPEC+ vừa rồi, Mỹ là bên được lợi nhiều nhất khi không phải chủ động giảm sản lượng khai thác mà vẫn cứu được ngành dầu đá phiến.

Covid-19 đã thúc đẩy Trật tự Toàn cầu mới. Đối với các nhà phân tích địa chính trị, việc tổ chức cuộc họp trực tuyến OPEC+ ngày 09/4, là một nỗ lực ngoại giao lịch sử đặt nền móng cho Trật tự toàn cầu mới về dầu mỏ. Theo ông Al-Shereidah “Đó là điều tất yếu vì việc đưa ra mức cắt giảm là rất cần thiết cho sự sống còn của dầu mỏ toàn cầu và trách nhiệm này phải được chia sẻ chung, điều này còn hơn cả sự đoàn kết”. Sự ảnh hưởng của dịch Covid-19 là lý do chính nhưng không phải là duy nhất, dịch Covid-19 chỉ đẩy nhanh kịch bản giá dầu thấp. Việc thay đổi sẽ diễn ra khi thế giới dầu mỏ chứng kiến ​​nhu cầu trì trệ với mức tăng trưởng ngắn từ 1 đến 1,5 triệu thùng/ngày trong nhiều năm.

Phản ứng của giá dầu thế giới sau khi thỏa thuận lịch sử về việc thống nhất cắt giảm sản lượng 9,7 triệu thùng/ngày từ 01/5 đã không được như mong đợi. Giá dầu WTI giao tháng 6 giảm 10.3% còn 20,11 USD/thùng, giá dầu Brent giao tháng 5 giảm 7% còn 29,63 USD/thùng. Dịch Covid-19 đã tạo ra khủng hoảng kinh tế và sự mất ổn định của thị trường dầu mỏ, nhu cầu tiêu thụ dầu đã giảm đáng kể và ước tính sẽ nằm trong khoảng từ 20- 30% (tương đương 20- 30 triệu thùng/ ngày). Do đó, việc cắt giảm 10 triệu thùng/ngày là một bước quan trọng nhưng vẫn chưa đủ.

Ả Rập Xê Út và Nga đã không đánh giá đúng tình hình thị trường khi họ quyết định bắt đầu cuộc chiến giá dầu. Toàn bộ sản lượng thừa cho đến khi việc cắt giảm có hiệu lực từ ngày 01/5, đã tràn ngập thị trường nhưng không có tiêu thụ kể từ đầu tháng Ba. Đây là lý do hàng tồn kho thương mại và chiến lược đã được lấp đầy bằng dầu giá rẻ mà không có người tiêu thụ. Quá trình tiêu thụ hết hàng tồn kho này sẽ không chỉ diễn ra chậm mà sẽ làm trễ khả năng khai thác dầu với số lượng lớn trong tương lai.

Kịch bản cho giá dầu trong năm 2020: Giá dầu mặc dù có thể tăng nhẹ những sẽ vẫn ở mức rất thấp trong suốt năm 2020 vì nhu cầu đã giảm xuống mức thấp chưa từng có và hàng tồn kho đã ở mức tối đa. Trong bối cảnh kinh tế thế giới suy thoái, các hoạt động thương mại hầu như tê liệt và khoảng 3 tỷ người bị cách ly xã hội và hạn chế di chuyển. Bên cạnh đó là các vấn đề về chính trị, xã hội với sự sụp đổ của các nền kinh tế sản xuất, sự sắp xếp lại khu vực sản xuất và các doanh nghiệp của nó trong bối cảnh thiếu đầu tư mới. Việc phục hồi và ổn định giá dầu vẫn sẽ tiếp tục là bài toán nhiều biến số trong thời gian tới.

Có thể rõ ràng nhận thấy những thay đổi chiến lược đang xảy ra với vai trò của OPEC đã suy yếu rõ rệt và sự trở lại của Mỹ- siêu cường kinh tế, tham gia như một người chơi chính trên thị trường dầu mỏ thế giới./.

(Đại sứ quán Việt Nam tại Vê-nê-xu-ê-la)