Tình hình kinh tế Nhật Bản

7

Báo cáo mới nhất của Văn phòng nội các Nhật Bản ngày 23/4 sử dụng ngôn từ bi quan nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, nhận định nền kinh tế Nhật Bản đang “trong tình huống cực kỳ nghiêm trọng”: tiêu dùng đang giảm nhanh; các chỉ số về xuất khẩu, lợi nhuận doanh nghiệp, điều kiện kinh doanh và việc làm đều giảm.

Trong tháng 3, xuất khẩu của Nhật Bản giảm 11,7% (mức giảm mạnh nhất trong gần 4 năm qua, khi xuất khẩu sang Mỹ giảm với tốc độ nhanh nhất kể từ năm 2011) và nhập khẩu giảm 5%. Thặng dư thương mại giảm trên 99%, chỉ đạt 4,9 tỷ yên (so với 517 tỷ yên thặng dư thương mại của cùng kỳ năm ngoái). Ngành du lịch Nhật Bản dự kiến phải đối mặt với sự sụt giảm 80%. Các công ty Nhật Bản ước tính sẽ mất 1,3 nghìn tỷ yên (12 tỷ đô la) trong năm tài chính 2019. Lợi nhuận ròng kết hợp tại các công ty niêm yết hiện được ước tính giảm 13%, so với mức trượt 6,8% dự kiến vào tháng 11.

Để ứng phó với những thách thức do đại dịch gây ra, Chính phủ Nhật Bản đã ban hành gói hỗ trợ kinh tế khẩn cấp cao kỷ lục, trị giá 1.090 tỷ USD để trợ cấp trực tiếp bằng tiền mặt cho các hộ gia đình và hộ kinh doanh cá thể bị giảm thu nhập, hoãn nộp tiền thuế và an sinh xã hội cho các doanh nghiệp. Các tổ chức ngân hàng, quỹ tín dụng, kho bạc cũng triển khai các khoản tín dụng không lãi suất, không thế chấp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng chủ trương dành khoản chi hơn 2,23 t USD để hỗ trợ các doanh nghiệp Nhật Bản chuyển cơ sở sản xuất ra khỏi Trung Quốc nhằm giảm bớt phụ thuộc vào Trung QUốc, tránh sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng; hạn chế đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực y tế, đưa các công ty hoạt động trong lĩnh vực an ninh quốc gia và đẩy nhanh quá trình phê duyệt các loại thuốc đặc trị, trong đó có Avigan, nhằm điều trị cho người nhiễm bệnh.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) dự kiến thực hiện biện pháp nới lỏng tiền tệ bổ sung thông qua việc bãi bỏ hạn mức mua 80.000 tỷ yên trái phiếu/năm (743 tỷ USD) và cho phép mua không hạn chế trái phiếu chính phủ nhằm cung cấp thanh khoản dồi dào nhằm ổn định thị trường tài chính. Đồng thời, để hỗ trợ các tập đoàn lớn trong giai đoạn suy thoái kinh tế, BOJ cũng dự kiến sẽ tăng cường hỗ trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, áp dụng cho vay không lãi suất đối với một số tổ chức tài chính, từ đó mở rộng tín dụng cho các doanh nghiệp. Các yêu cầu đối với tài sản thế chấp cũng sẽ được nới lỏng.

Một số công ty lớn của Nhật Bản đã thay đổi chiến lược kinh doanh phù hợp với hoàn cảnh hiện nay. Toyota, Honda, Nissan… cho đóng cửa tạm thời các nhà máy sản xuất ô tô tại cả Nhật Bản và nước ngoài, đồng thời bắt tay với các công ty sản xuất thiết bị y tế để sản xuất máy thở, khẩu trang, đồ bảo hộ, các dung dịch sát trùng… Sharp cũng chuyển nhà máy sản xuất thiết bị bán dẫn thành xưởng sản xuất khẩu trang. Suzuki thông báo sẽ sản xuất khẩu trang và máy thở tại các nhà máy ở Ấn Độ. Để hỗ trợ các công ty và doanh nghiệp, các ngân hàng lớn của Nhật Bản bắt đầu triển khai các khoản vay lãi suất thấp cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi Covid-19.

Chuyên gia kinh tế Toshiki Kiuchi của Viện nghiên cứu Nomura ước tính các biện pháp kinh tế khẩn cấp sẽ làm giảm khoảng 0,9% GDP của Nhật Bản. GDP trong ba tháng tới bị ảnh hưởng đáng kể do sự sụt giảm sản lượng xuất khẩu sang Hoa Kỳ và châu Âu. Nền kinh tế Nhật Bản vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, dự kiến sẽ giảm 5,2% vào năm 2020 so với 2019./.

(Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản)